Odwołanie darownizny

Kwestie dotyczące odwołania darowizny już wykonanej regulują przepisy art. 898 – 900 kodeksu cywilnego. Zgodnie z ich treścią darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. Użycie pojęcia „rażąca niewdzięczność” powoduje, iż nie można odwołać darowizny z powodu zwykłych nieporozumień, czy czy kłótni. Chodzi tu bowiem o wysoce naganne działania lub zaniechania obdarowanego skierowane przeciwko darczyńcy. Przykładowo może to być fakt popełnienia na szkodę darczyńcy przestępstwa (np. kradzież, umyślne uszkodzenie ciała, znęcanie się nad darczyńcą, kierowanie gróźb pod jego adresem), czy też rażące zaniechanie obowiązków wynikających z więzi rodzinnych, a nawet brak reakcji na np. znęcania się nad darczyńcą przez jego dzieci, czy małżonka. Darowizna nie może być odwołana z powodu niewdzięczności jeżeli darczyńca obdarowanemu przebaczył. Odwołać darowiznę mogą także spadkobiercy darczyńcy, ale tylko wówczas, gdy w chwili śmierci darczyńca był uprawniony do dowołania, albo gdy obdarowany umyślnie pozbawił go życia lub umyślnie wywołał rozstrój zdrowia, którego skutkiem była śmieć darczyńcy.

Pamiętać należy, iż darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony (darczyńca lub jego spadkobierca) dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego. Odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie. Skutkiem złożenia takiego oświadczenia jest powstanie obowiązku zwrotu przedmiotu darowizny stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Samo oświadczenie o odwołaniu darowizny nieruchomości, nie powoduje przejścia własności nieruchomości z obdarowanego na darczyńcę, stwarza jedynie obowiązek zwrotu przedmiotu odwołanej darowizny. (Uchwała SN z 28.09.1979r. III CZP 15/79, OSNCP 1980/4/63). Obdarowany w takim wypadku, o ile własność nie przeszła na osobę trzecią, ma obowiązek zawrzeć umowę notarialną przenoszącą własność nieruchomości na darczyńcę. W razie odmowy darczyńca może wytoczyć powództwo o stwierdzenie obowiązku złożenia przez obdarowanego oświadczenia woli w przedmiocie przeniesienia własności na darczyńcę, w którym to postępowaniu sąd bada czy darczyńca miał podstawy odwołania darowizny, tj. czy obdarowany rzeczywiście dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.